3
inachtneming van deze voorzorg geen onmiddellijk vereischte. De door hem zoowel van Alfoeren als Dajaks aangekochte voorwerpen, als gevlochten sirihdoozen en koffertjes, hoeden, schaamgordels, huisraad, muziekinstru- menten, sierraden en wapens, worden hierop door zeer schoone kleuren voorgesteld.
Daar hefc körte oponthoud en een zeer begrijpelyke onbekendheid met de landstalen en het Maleisch der Molukken voldoende verontschuldigen, dat men hier eigenlijk meer te doen heeft met eene compilatie van het- geen in andere geschriften over Halmahera te vinden is, zoo is er den hoogleeraar ook geen verwijt van te maken, dat hij zieh op een aan zijn doel vreemd terrein niet voor onjuistheden en vergissingen trachtte te vry- waren. De eigen vakstudie stelt te hooge eisehen, dan dat er binnen het tijdsverloop van enkele maanden nog tijd zou overschieten om de kennis van land en volk op noemenswaardige wijze te vermeerderen. Ik kan echter niet nalaten er de aandacht op te vestigen, dat ook deze Sehr., als vele zijner landgenooten, zieh niet heeft kunnen bedwingen van „als selbst gesehen und erlebt” over de Holländers in den Indischen Archipel onwaar- heden te debitieren.
Op blz. 12 krijgen die reeds een „Seitenhiebe" bij de beschrijving van de Bavenala madagascariensis, volgens Kükenthal door de Maleiers pisang ajer geheeten, maar „von den Holländern fälschlich als eine Palme bezeichnet”.
Ik zal over den Maleischen naam van dit gewas niet twisten, al hoorde ik deze aan den archipel vreemde plant nooit anders dan als pisangkipas aangeduid; maar dit durf ik ten stelligste verzekeren, dat geen Holländer er ooit aan gedacht heeft deze Musacee tot een palmsoort te brengen. Misschien staan wij ook op botanisch gebied by onze geleerde duitsche büren ten achter, maar dit is nog geen reden om ons dwaasheden te ver- wijten.
Zoo deze tirade soms onwillekeurig aan zyne pen mocht ontsnapt zijn, wat dan te denken van hetgeen hy op blz. 34 aanteekent?
„Wenn ein Beamter versetzt wird oder in den Buhestand trittund seine Wohnort zu wechseln beabsichtigt, so last er sein Inventar auf einer „Vendutie” (Auction) meistbietend versteigern, um die sehr hohen Transportkosten zu sparen.
Dagegen lässt sich vernünftigerweise nichts einwenden, wohl aber dagegen, dass vor und während der Versteigerung von seiten des Verkaufenden, der unter Umständen bei der Versteigerung zugegen ist, starke Getränke herumgereicht werden, die die Kauflust anzufachen bestimmt sind. Etliche gute Freunde bemühen sich nun in masslosem Ueberbieten, und so kann es zum Beispiel kommen, dass ein alter Bohrsessel für 400 Gulden und mehr vorgeht.”
En blz. 40:
„Eine grässliche Unsitte ist dagegen der Genuss starker Alkoholica, besonders des „pahit” (Genever mit etwas Bitterem) vor der Tafel, ein Brauch, dem man sich nur mit Mühe entziehen kann.
Wenn es bei einem Glase {nicht Gläschen) bliebe, möchte es noch ange- hen; ich habe aber nicht viele Leute angetroffen, die sich mit einem begnügten, wohl aber mitunter bis zu sechs und sieben gezählt.”