<24.4.1763>
[sonsten?] [omnibus] übrig alß
[?] harmo-
niae praestabilitae
ultra
haec 3 sy-
stemata in natura
[?] nihil.
sagte de malo, pertinere
ad essentiam [Totius],
ad mundum optimum,*
fragt man aber warum?
woher sie das wissen? *
eadem[qu?] [antiquos]
[?] [infinitia?]
der ist der alte Narr
v. Irrthum da, nur in
einem neuen Rock v
[?].
[sic/hi] nesciunt [haec/hoc] [?]
ac [ubi / alii].
stulta Wolfi
definitio
philosophiae, quod sit
scientia possibilium
an scimus omnia
possibilia?*
stulti Docti qui
hoc
putant se scire.*
quid [es] zureichender
Grund,
causa* suf-
ficiens? figmentum
cerebri philosophici
deliri.* da sie sich
vor weise halten sind
sie zu
Narren worden.
[Editorische Anmerkungen]
* auf die beste Welt
* (am linken Rand:)
cur malum
sit in
mundo
o-
ptimo
neces-
sarium? (warum es das Übel/ das Böse in der besten
Welt notwendigerweise gebe)
* Die
Definition Wolffs der "Philosophie" ist töricht, dass sie sei "die Wissenschaft
des Möglichen", oder wissen wir alle Möglichkeiten?
Vgl.: " Psychologiae definitio: Pars philosophiae, quae de anima agit,
Psychologia a me appellari solet. Est itaque Psychologia scientia eorum, quae per
animas humanas possibilia sunt. Ratio definitionis patet, ut ante. Est enim
philosophia in genere scientia possibilium, quatenus esse possunt (§ 29). Quare
cum Psychologia sit ea philosophiae pars, quae de anima agit; erit ea scientia
eorum, quae per animam humanam possibilia sunt." (Christian Wolff: Philosophia
rationalis sive logica, ³1740, § 58, Seite 29 f.)
* Törichte Gelehrte, die glauben, dass sie das wissen.
* (oben darüber:) ratio