LIBER II, 82.
415
Albana deducta ad utilitatem agri suburbani, non ad p. 123 arcem urbemque retinendam. At paullo post audita a ' vox est monentis, ut providerent, ne a Gallis Roma caperetur: ex eo Aio Loquenti aram in nova via consecratam. Quid ergo? Aius iste Loqueris, quando eum
utilitatem agri suburbani, sed ad arcem urbemque retinendam. Ironice haec dici videntur, cum Cotta ceu- suerit illam aquae deductionem factam esse potius ad utilitatem agri suburbani, quam urbis Romae servandae causa. Pearcius. — Dav. Ern. Verb. Oliv. Bip. nullum lacunae signum posuerunt. Hottingero merito neque Davisiana neque Pearcii ratio placet. Prior ne refutationem quidem meretur. Contra posteriorem monet H., attendendum esse ad verum particulae Jiam in huiuscemodi locis usum, qua Cicero inchoat sermonem, non cum res simpliciter narrare vult, sed cum refellere. Addit Rathius, praedicta, neque vero praedictum, esse ex usu Ciceronis ; neque, ista con- iectura recepta, sententiam melius cohaerere. Ipse locum ex superioribus ita resarciendum putabat: Nam illa praedicta Veientium, — si lacus Albanus redundassel, isque in mare fluxisset, Romam perituram; si repressus esset, Veios — conservarunt ne Romam? Itane? Aqua Albana deducta ad utilitatem agri suburbani, non ad arcem urbemque retinendam. Equidem in hac correctione Ciceronis manum non agnosco. Lacunam hic esse certum videtur: quomodo sit explenda, admodum incertum. Equidem aliquando tentavi: Nam illa praedicta J'dentium — Romam perituram ; si repressus esset, Veios, hanc vim habuerunt, ut sit aqua Albana deducia ad utilitatem agri suburbani, non ad arcem urbemque retinendam. Pro ita est itaque in Cod. R. Mr.
agri suburbani ] Conf. Dirksen. Versuche z. Krit. u. Ausleg. d. Quel- len d.Roem. Rechts (8. Lips. 1823.) p. 99. Cr.
audita vox est monentis ,] Cod. R. audita est vox monentis. Idem mox
provideret, ne Gallis , omisso a. Mr.
Aio loquenti] Paullus Merula in Ennianis suis monet restituendum, Aio Locutio, non heic solum, sed aliis Ciceronis locis, faciet id, qui volet, non ego ; nisi videro libros qui tale quid mihi praescribant. Grut.
Aio Loquenti ] Cod. U. alio pro Aio, R. anno: idem mox pro Aius habet avis. Cod. S. habet in Nonani a constitut am pro in nova via consecratam. Idem animus ist (sic) probius iste. Nimirum cum aius sit compendium verbi animus, scriba, qui nihil de Aio deo audivisset, vocem plene scribere volens, scripsit animus. Pro Quid ergo? Aius iste Schiitzius dedit Quid ? Ergo Aius iste. Quod per se quidem spectatum non improbo: sed est ex usu Ciceronis Quid ergo ? ponere cum irouia quadam; veluti etiam infra cap. 63: Quid ergo? ad haec mediocri opus est prudentia — ? Ubi Sch. de mutanda distinctione non cogitavit. Conf. de hoc usu Herzog. ad Caes. de B. G.7,78. p.508. Pro ergo Cod. R. habet igitur. Mr.
Aius loquens - Moneta ] Vide
lib. I. cap. <15. Dav.
Cum eum nemo norat, et aiebat ] Vulgo quando cum nemo norat, aiebat. Nos autem Victorium et MSStos nostros sequimur. Dav.
quando eum nemo norat] Restitui quando , rariore quidem usu positum pro tum quum, vel eo tempore, quo: quod etiam Rathius fieri volebat, et fecerunt post Dav. Edd. fere omnes, praeter Hott. et Sch., qui, ipsi libris destituti MSS. , Davisii libris omnes esse consentientes existimabant. Sed tuentur quando Codd. nostri R. L. a. b. P. U. et Edd. praeter Victorianam, veteres omnes. Ita scripsit noster de Leg. Agrar. II. 16.
\