Istud enim quantitatis discrimen vix unquam satis accurate ad stateram aestimari poterit. Longior enim vel brevior nervorum vel olfactoriorum, vel 025ticorum, vel quintorum, aut medullae spinalis, non exacte eodem semper loco sectorum, particula encephalo adhaerens, insigni momento vel augebit vel imminuet encephali pondus, observationem ipsam fallacem redditura. Quo facto encephalum caninum alii 172, alii 75 totius corporis partem aestimabant.
Atque hoc eo minus est mirandum, quo magis ipse encephalus humanus pondere variat, secundum statum corporis vel macilentum vel adiposum. Encephalus enim trium librarum pondere, in macilento homine 150 libras pendente, 75 totius corporis erit, in eodem illo pinguescente homine, cujus pondus, adipe accedente, ad 600 vel 800 libras increvit, nonnisi zio vel sh erit. Pondus enim encephali sani in eadem semper quantitate perstat; neque una cum adipis augmento augetur, neque cum ejusdem imminutione imminuitur.
Atque eo magis veritate, certitudine et simplicitate commendanda videtur nostra observatio, quominus harum rerum exacta definitio fallaciis sit obnoxia. Encephalus enim et nervorum ipsi junctorum stamina nunquam pinguescunt, et hinc commodius se cum invicem comparari possunt.
Callide hinc etiam Herder *), vir venerabilis, conjicit, encephalum potius cum nervis, quam cum reliquo corpore esse comparandum.
Buffon autem summus, et peracris ingenii vir, cum videret, pondere encephali hominem superari ab aliis animantibus, hominis praestantiam in re quadam incognita quaesivit: .»si Von, inquit enim, ne faisoit attention qu’ä la figure, on pourroit egalement regar der V Drang - outang, comme le premier des singes , ou le dernier des bommes, parce qu\i Vexception de V am e, il ne lui manque rien de tout ce que nous avons, et parce qu'il differ e moins de Vkomme poitr le corps , qiCil ne differe des autres animaux, auxquels on a donni le mime mm de singe.
Vame, la pense e, la parole ne dependent donc pas de la forme ou de V Organisation du corps; rien ne prouve mieux, que c’est un don particulier et fait d Vbomme seul, puisque V Drang- outang, qui ne parle ni pense, a neanmoins le Cerve au et la langue entier ement semblables d Vkomme. '
Le Cerveau est absolument de la mhne forme et de la meme proportion, que dans thomme, et ilne pense pas . 2 )
Haec omnia ex ante dictis facillimam explicationem admittunt. Consideranti enim figuram Orang - Utangi , quam ipse Buffon, vel Vosmaer ), vel
1) Ideen zur Philosophie der Geschichte der Mensch- 2) Histoire naturelle Tome XIV. Paris 1766, pag. So heit, Püga 1784. 4to pag. 191. et
3 ) Description de l’Orang-outang. Amst. 1770. 4 to.